موقعیت جغرافیایی
شهرستان چابهار با مساحتی حدود ۱۷۱۵۵ کیلومتر مربع در منتهیالیه جنوب شرقی ایران و در کنار آبهای گرم دریای عمان و اقیانوس هند واقع شده است. این شهر از شمال با شهرستانهای ایرانشهر و نیکشهر، از جنوب با دریای عمان، از شرق با پاکستان و از غرب با استانهای کرمان و هرمزگان هممرز است.
بندر چابهار با مساحتی بالغ بر ۱۱ کیلومتر مربع در ارتفاع ۷ متری از سطح دریا واقع شده است. فاصله هوایی شهر چابهار تا تهران ۱۴۵۶ کیلومتر و فاصله زمینی از طریق جاده ایرانشهر-کرمان ۱۶۹۱ کیلومتر است. بندر چابهار در عرض جغرافیایی مشابه بندر میامی در شبه جزیره فلوریدا در ایالات متحده قرار دارد و شرایط آب و هوایی آن دقیقاً مانند بندر میامی است. چابهار در فاصله ۲۲۸۶ کیلومتری تهران واقع شده است. فاصله آن تا زاهدان ۷۲۱ کیلومتر و تا بندر کراچی ۹۰۰ کیلومتر است. فاصله بندر چابهار تا مرکز استان ۷۳۸ کیلومتر است. این شهر تقریباً ۳۰۰ کیلومتر مرز آبی در دریای عمان دارد.
خلیج چابهار که با بریدگی طبیعی و استثنایی خود بزرگترین خلیج ایرانی در اطراف سواحل دریای عمان محسوب میشود، نزدیکترین آبراه به اقیانوس هند است.
اهمیت استراتژیک چابهار
طبق پیشبینی محققان سازمان ملل متحد در حوزه حمل و نقل بینالمللی، حدود نیمی از حمل و نقل جهان بین خاور دور و سایر نقاط جهان انجام میشود. از مجموع ۳ کریدور حمل و نقل جهانی که کارشناسان سازمان ملل متحد برای این منظور پیشبینی کردهاند، ۲ کریدور از ایران عبور میکنند و چابهار نقطه عبور جنوبیترین کریدور شرق به غرب جهان خواهد بود. این کریدور از «دروازه ابریشم» در چین شروع میشود و قلب اقتصاد این کشور، یعنی استان کانتون، را تغذیه میکند و به سرزمین آسیای جنوب شرقی میپیوندد. پس از عبور از این مسیر، وارد هند شده و به چابهار میرسد و مهمترین شهرهای منطقه مانند کلکته، ناگپور، جایپور، حصیرآباد، کراچی و بن قاسم را پوشش میدهد.
بندر چابهار آسانترین و استراتژیکترین راه دسترسی به آبهای آزاد برای ۶ کشور محصور در خشکی آسیای میانه است.
بندر چابهار به دلیل موقعیت استراتژیک خود که نزدیکترین راه دسترسی به آبهای آزاد برای کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه (افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان) است، از اهمیت بالایی برخوردار است و ساخت و ساز و سرمایهگذاری زیادی در آن انجام میشود، از جمله ساخت اسکله و افزایش ظرفیت بارگیری کشتیهای اقیانوسپیما، ساخت راهآهن به آسیای میانه و ساخت فرودگاه بینالمللی. این بندر یکی از مهمترین چهارراههای کریدور تجارت جهانی شمال-جنوب است.
دلیل نامگذاری آن
فرض غالب این است که نام چابهار شکل تغییر یافته چهاربهار است زیرا این منطقه همیشه هوای بهاری دارد. فرض دیگر این است که از آنجایی که در گذشته مردم چابهار به این بندر «چه بار» میگفتند (یعنی از مسافران میپرسیدند چه باری دارند)، پس چابهار شکل تغییر یافته «چه بار» است. جبهار در گویش محلی مردم این منطقه به کسانی گفته میشود که در اطراف چاه ساکن شدهاند. در شهر چابهار، چاههایی که مردم حفر میکردند، در قدیم برای تأمین آب مورد نیاز مردم استفاده میشد و «چه» به معنای چاه و «بار» به معنای اطراف است. این اصطلاح به مرور زمان با ورود افراد غیربومی به شهر و توسعه شهر به چابهار و چهاربهار تغییر کرده است.
آب و هوا
چابهار گرمترین نقطه کشور در زمستان و خنکترین بندر جنوبی ایران در تابستان است. میانگین حداکثر دما (در خرداد) در یک دوره ۷ ساله ۳۱ درجه سانتیگراد، میانگین حداقل دما (در دی) ۱۹ درجه سانتیگراد و میانگین دما در طول سال ۲۶ درجه سانتیگراد است. به طور کلی، آب و هوای چابهار کمترین تغییر را در چهار فصل سال دارد و میزان رطوبت فقط در دو ماه از سال (اردیبهشت و خرداد) افزایش مییابد. به عنوان مثال، هوای چابهار در تابستان خنکتر از تهران است.