والک
گونهای از سیر وحشی است که در فصل بهار و در ارتفاعات میروید. این گیاه دارای برگهای بیضی شکل و نوکتیز و پیازی به رنگ سفید مایل به زرد است. والک که به سیر خرسی نیز معروف است، بویی شبیه پیاز و طعمی ملایمتر و شیرینتر از سیر دارد. والک طبعی گرم دارد و از تمام قسمتهای آن میتوان استفاده کرد. این سبزی بهاری خواص بیشماری دارد؛ خون را تصفیه و فشار خون را کاهش میدهد، در درمان تنگی نفس مفید است و ضدعفونیکنندهای قوی محسوب میشود. والک دردهای ناشی از روماتیسم، سیاتیک و نقرس را تسکین میدهد. همچنین حاوی درصد قابل توجهی منگنز است. از آنجایی که این ماده معدنی عامل سیاه شدن موهای انسان است، خوردن مداوم والک باعث ریزش موهای سفید و رویش موهای سیاه به جای آن میشود.
موسیر
گیاهی از خانواده سیر و پیاز که دارای برگهای باریک و بلند و گلهای بنفش است. ریشه این گیاه خوراکی است. ریشه موسیر یک پیاز واحد است که برخلاف پیاز، لایه لایه نیست و برخلاف سیر، مجموعهای از چند حبه نیست. این پیاز وحشی که طبعی گرم و خشک دارد، در گذشته به دلیل خاصیت ضدعفونیکنندگیاش برای دفع انگل و ضدعفونی آب استفاده میشد. البته موسیر خواص زیادی دارد که به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد:
- – کاهش سردردهای میگرنی با تأثیر مثبت بر سیستم عصبی مرکزی
- – کمک به سیستم قلبی عروقی با کاهش چربی خون و تنظیم فشار خون و در نتیجه جلوگیری از تصلب شرایین
- – کاهش سطح قند خون در افراد دیابتی
- – تسکین التهاب طحال و کبد
ریوا
ریوا گیاهی مقاوم به سرما است که در فروردین ماه قابل برداشت است. این گیاه دارای گلهای سبز، برگهای پهن و ساقهای گوشتی و ترش مزه است. قسمت خوراکی ریواس ساقه آن است که طبعی سرد دارد. این گیاه یکی از قدیمیترین گیاهان دارویی است که استفاده از آن به دوران قبل از میلاد در چین باستان برمیگردد.
در طب سنتی ایران، شربتی که از ساقههای ریواس تهیه میشد، به عنوان دارو برای دفع برخی از باکتریهای مضر استفاده میشد. این ساقه ترش مزه که طرفداران خاص خود را به ویژه در بین جوانان دارد، هضم غذا را آسان میکند، عطش را فرو مینشاند و اشتها را افزایش میدهد. ریواس با تنظیم جذب چربی از روده، عملکرد روده را متعادل میکند و باعث ترشح انسولین توسط لوزالمعده میشود و در نتیجه قند خون را کاهش میدهد.
علاوه بر استفاده از ساقه ریواس در آشپزی ایرانی، از ریشه و گل آن نیز برای رنگ کردن مو استفاده میشود. عصاره ریشه و گل ریواس، مو را طلایی میکند.
سماق
درختی کوهستانی است که میوههای قرمز خوشه ای دارد. چوب این درخت در یونان باستان برای رنگرزی پارچههای پشمی و در ایتالیا برای رنگرزی چرم استفاده میشده است. میوه سماق که طبعی سرد و خشک دارد، پس از خشک شدن و کوبیدن به عنوان ادویه ترش در غذاها استفاده میشود. سماق محرک اشتها است و برای تقویت و استحکام لثه نیز مفید است. مصرف این میوه برای بیماران دیابتی و کسانی که از خونریزی دستگاه گوارش به ویژه خونریزی معده رنج میبرند، بسیار توصیه میشود. سماق با حذف مواد زائد از خون به ویژه اوره، نقش مهمی در تصفیه خون دارد. این گیاه یکی از ده آنتیاکسیدان برتر گیاهی محسوب میشود و با خواص آنتیاکسیدانی منحصر به فرد خود در کاهش خطر ابتلا به انواع سرطانها مفید است. البته خواص دارویی این درختچه محدود به میوههای آن نیست، بلکه در طب سنتی از شیره استخراج شده از درخت سماق برای درمان بیماریهای دستگاه ادراری استفاده میشد. همچنین در طب سنتی، این میوه به شیوهای خاص همراه با انار خشک برای کنترل تهوع دوران بارداری تجویز میشد.
کنگر فرنگی
گیاهی است که برگهای خاردار آن به همراه ساقههای ضخیم آن که شبیه ساقههای کرفس است، برای همه افرادی که در بهار به کوهستان رفتهاند، شناخته شده است. کنگر فرنگی به دلیل اثر فوقالعادهاش در کمک به هضم غذا، در یونان و مصر باستان بسیار مورد توجه بود. این گیاه در قرن شانزدهم در اروپا بسیار ارزشمند بود، تا جایی که فقط اشراف میتوانستند از آن استفاده کنند. طبیعت کنگر فرنگی گرم و خشک است و مصرف آن اثرات درمانی ویژهای بر کبد، قلب و روده دارد. این گیاه با جلوگیری از تجمع رسوبات و چربیها در کبد، علاوه بر محافظت از کبد در برابر سموم و عفونتها، نارسایی کبد را نیز درمان میکند. از سوی دیگر، با کاهش کلسترول و تریگلیسیرید خون از یک سو و درمان کمخونی از سوی دیگر، قلب را تقویت میکند. همچنین مصرف این گیاه باعث کاهش باکتریهای مضر و افزایش باکتریهای مفید میشود و در نتیجه، سلامت روده را ارتقا میدهد.