یافتههای جدید در مورد دوندگان استقامت و آدنومهای روده بزرگ
در نشست انجمن انکولوژی بالینی آمریکا در سال ۲۰۲۵، تیمی از موسسه سرطان Inova Schar گزارشی منتشر کرد که توجه جهانی را به خود جلب کرد. آنها ۱۰۰ ورزشکار بین ۳۵ تا ۵۰ سال را که در ماراتن و اولترا ماراتن شرکت کرده بودند، مورد مطالعه قرار دادند. نتایج غیرمنتظره بود: حدود ۱۵ درصد از آنها آدنوم پیشرفته داشتند و ۴۱ درصد حداقل یک آدنوم در روده بزرگ خود داشتند. این میزان برای این گروه سنی بالاتر از حد انتظار بود، به خصوص که افراد دارای سابقه ژنتیکی یا بیماری روده از مطالعه حذف شدند.
این یافته باعث شد متخصصان در مورد الگوی احتمالی بین استرس شدید ورزشی و تغییرات سلولی در روده بزرگ گمانهزنی کنند. اگرچه این مطالعه کوچک و بدون داوری همتا بود، اما سیگنالی جدی را مطرح کرد که نیاز به بررسی بیشتر دارد.
چرا ورزش شدید میتواند به روده بزرگ فشار وارد کند؟
یکی از نظریههای اصلی مربوط به پدیده “ایسکمی روده” در طول ورزش طولانی مدت است. در طول دویدنهای طولانی، بدن برای خنک شدن، خون را به سمت عضلات و پوست هدایت میکند و روده موقتاً از اکسیژن محروم میشود. این میتواند منجر به التهاب، کولیت دونده و در نهایت آسیب میکروسکوپی به بافت روده شود. چرخههای مکرر استرس و ترمیم ممکن است افراد مستعد را مستعد ابتلا به آدنوم کند. بسیاری از دوندگان پس از دویدنهای طولانی، گرفتگی و حتی خونریزی خفیف را تجربه میکنند، اما اغلب آن را نادیده میگیرند. محققان هشدار میدهند که این علائم را نباید صرفاً به “عوارض جانبی طبیعی دویدن” نسبت داد.
محدودیتها و هشدارها
باید تأکید کرد که این مطالعه هنوز ثابت نمیکند که ورزش استقامتی علت مستقیم سرطان روده بزرگ است. اکثر بیماران جوان مبتلا به سرطان روده بزرگ هرگز ورزشکار حرفهای نخواهند شد. علاوه بر این، این مطالعه فاقد گروه کنترل همسان بود و عوامل دیگری مانند رژیم غذایی، استفاده از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)، سطح هیدراتاسیون و چربی بدن به طور دقیق بررسی نشدند. بنابراین، یافتهها بیشتر یک داستان هشدار دهنده هستند تا یک نتیجهگیری قطعی.
کارشناسان توصیه میکنند که پیام اصلی این مطالعه توجه بیشتر به علائم هشدار دهنده در ورزشکاران حرفهای است، نه اینکه وحشت کنند یا دستورالعملهای کلی ورزش را تغییر دهند.
ورزش به عنوان دارو در مقابل ورزش شدید
دههها شواهد علمی نشان داده است که فعالیت بدنی منظم یکی از قدرتمندترین راهکارها برای پیشگیری از سرطان و حتی کاهش عود بیماری پس از درمان است. ورزش عملکرد سیستم ایمنی را بهبود میبخشد، وزن را کنترل میکند، التهاب مزمن را کاهش میدهد و هورمونها را متعادل میکند. اما یک تفاوت مهم وجود دارد: فعالیت متوسط تا شدید با ورزش شدید و تکراری مانند اولترا ماراتن متفاوت است. در حالی که اولی نقش درمانی و محافظتی دارد، دومی میتواند بدن را در معرض فشارهای غیرمعمول قرار دهد.
علائمی که نباید نادیده گرفته شوند
در جامعه دوندگان، خون در مدفوع یا درد معده پس از یک تمرین طولانی اغلب به عنوان بخشی طبیعی از مسیر دیده میشود. اما پزشکان هشدار میدهند که این علائم میتواند نشانه آدنوم یا حتی مراحل اولیه سرطان روده بزرگ باشد. تغییر در عادات روده، کمخونی فقر آهن یا درد مکرر شکم باید به سرعت بررسی شود. در چنین شرایطی، کولونوسکوپی نه تنها میتواند تشخیص قطعی ارائه دهد، بلکه با برداشتن پولیپها از ایجاد آنها نیز جلوگیری میکند. این رویکرد مبتنی بر فرد و مبتنی بر علائم، یک گام پیشگیرانه حیاتی است.
پیامدهای بالقوه برای دستورالعملهای غربالگری
در حال حاضر، غربالگری روده بزرگ برای افراد در معرض خطر متوسط از سن ۴۵ سالگی توصیه میشود. با این حال، اگر ارتباط بین ورزش استقامتی سنگین و ضایعات پیش سرطانی تأیید شود، ممکن است لازم باشد غربالگری برای گروه خاصی از دوندگان حرفهای زودتر آغاز شود. چنین تغییری به معنای افزایش آگاهی و انجام اقدامات پیشگیرانه به موقع است، نه ترک ورزش.
نقش تغذیه، هیدراتاسیون و دارو
عوامل مرتبط با ورزش طولانی مدت نیز میتوانند نقش داشته باشند. کم آبی بدن در طول دویدنهای طولانی، استفاده بیش از حد از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) برای کاهش درد عضلانی و رژیمهای غذایی که کالری و فیبر بسیار محدودی دارند، همگی میتوانند فشار بیشتری بر روده وارد کنند. پزشکان ورزشی توصیه میکنند که دوندگان حرفهای توجه ویژهای به برنامههای تغذیهای متعادل، مصرف مناسب مایعات و اجتناب از خوددرمانی داشته باشند.
همکاری بین پزشکی ورزشی و گوارششناسی
یکی از توصیههای کلیدی این مطالعه، ایجاد پلی بین کلینیکهای پزشکی ورزشی و کلینیکهای گوارششناسی است. اگر یک دونده پس از یک تمرین طولانی علائم گوارشی را تجربه کند، ارزیابی سریع توسط یک متخصص گوارش میتواند از عوارض جدی جلوگیری کند. این همکاری چند رشتهای به روشن شدن مرز بین علائم “رایج” و “نگرانکننده” کمک میکند.