سندرم ساختمان بیمار چیست و علائم آن چیست؟
سندرم ساختمان بیمار اصطلاحی برای مجموعهای از علائم است که پس از گذراندن مدت طولانی در ساختمانی با تهویه مطبوع ضعیف رخ میدهد. این علائم میتواند شامل سردرد، سرگیجه، آبریزش یا گرفتگی بینی، سرفه یا خس خس مداوم، سوزش یا التهاب پوست، مشکل در تمرکز و خستگی باشد.
نکته مهم در مورد این علائم این است که هنگام ترک ساختمان، تمایل به کاهش یا از بین رفتن دارند.
مطالعات نشان داده است که کارمندان در دفاتر دارای تهویه مطبوع، بیشتر از افرادی که در محیطهای بدون تهویه مطبوع کار میکنند، این علائم را تجربه میکنند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ روی ۴۰۰ فرد سالم در هند نشان داد که گروهی که ۶ تا ۸ ساعت در روز در دفاتر مجهز به تهویه مطبوع کار میکردند، میزان آلرژی، کاهش عملکرد ریه و غیبت بیشتر را داشتند. علت احتمالی این مشکل، ورود آلایندهها، مواد شیمیایی و میکروارگانیسمها به جریان هوای داخل ساختمان به دلیل نقص سیستم یا نگهداری نامناسب است.
آلودگی میکروبی و خطر بیماریهای جدی
یکی از جدیترین خطرات تهویه مطبوع معیوب، رشد باکتریهای بیماریزا در قسمتهای مرطوب سیستم است. لژیونلا پنوموفیلا عامل بیماری لژیونر است، یک عفونت ریوی شبیه ذاتالریه که میتواند از طریق استنشاق قطرات آب آلوده منتقل شود. این باکتری معمولاً در مکانهای عمومی مانند هتلها، بیمارستانها و اداراتی که آب یا سیستم تهویه آلوده است، یافت میشود.
علائم بیماری لژیونر شامل سرفه، تنگی نفس، درد قفسه سینه، تب و علائم شبیه آنفولانزا است و ممکن است ۲ تا ۱۴ روز پس از مواجهه ظاهر شود. این عفونت میتواند تهدیدکننده زندگی باشد و معمولاً نیاز به بستری طولانی مدت در بیمارستان دارد.
علاوه بر باکتریها، قارچهایی مانند آسپرژیلوس، پنیسیلیوم و کلادوسپوریوم نیز در سیستمهای تهویه بیمارستان شناسایی شدهاند. این قارچها میتوانند باعث عفونتهای شدید ریه، مغز و حتی پوست در بیماران دارای نقص ایمنی، نوزادان نارس یا کسانی که پیوند عضو انجام دادهاند، شوند.
خطرات قارچی و ویروسی در سیستمهای تهویه
گرد و غبار و رطوبت موجود در فضای داخلی سیستمهای تهویه مطبوع و تهویه میتواند محیط ایدهآلی برای رشد قارچها و ویروسها ایجاد کند. قارچهایی مانند آسپرژیلوس، پنیسیلیوم، کلادوسپوریوم و ریزوپوس در مناطق مرطوب سیستمهای تهویه، به ویژه در بیمارستانها، رایج هستند. این قارچها میتوانند تهدیدی جدی برای بیماران آسیبپذیر – از جمله افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، نوزادان نارس یا کسانی که تحت دیالیز یا پیوند عضو قرار گرفتهاند – باشند. عفونتهای قارچی اغلب با علائم تنفسی مانند سرفه مزمن، خس خس سینه، تنگی نفس، تب، خستگی و کاهش وزن بیدلیل بروز میکنند و در موارد شدید، به اندامهای حیاتی مانند مغز، کبد و کلیهها آسیب میرسانند.
ویروسها همچنین میتوانند از طریق سیستمهای تهویه منتقل شوند. یک نمونه مستند، شیوع نوروویروس در یک مهدکودک چینی بود که از طریق واحد تهویه مطبوع کلاس درس رخ داد و باعث شد 20 کودک علائمی مشابه آنفولانزای معده داشته باشند. اگرچه انتقال نوروویروس معمولاً از طریق تماس مستقیم یا سطوح آلوده رخ میدهد، اما در این مورد، مشخص شد که ذرات ویروسی از جریان هوای یک دستگاه تهویه مطبوع در حمام یک کلاس درس سرچشمه گرفتهاند. موارد مشابه دیگری نیز گزارش شده است که نشان میدهد تهویه آلوده میتواند منبع غیرمنتظرهای برای انتشار ویروس باشد.