پیشینه تاریخی بازارها
تاریخچه بازارها به شکل ابتدایی خود به آغاز سکونت و تجارت کالا برمیگردد. سکونتگاههای تاریخی متعددی در گوشه و کنار ایران یافت شدهاند که قدمتی چند هزار ساله دارند و وجود کارگاههای صنایع دستی و فضاهایی برای فروش و تجارت در آنها اثبات شده است.
از جمله این سکونتگاهها میتوان به تپه زاغه در دشت قزوین، تپه سیلک در جنوب غربی کاشان، تپه حسنلو در جنوب غربی دریاچه ارومیه، تل ابلیس در منطقه برد سیر کرمان، شهر سوخته در سیستان و… اشاره کرد.
در حدود هزاره چهارم پیش از میلاد، مهرهایی وجود داشت که برای علامتگذاری ظروف حمل کالا استفاده میشد.
مردم شهر سوخته، یکی از سکونتگاههای نیمه شرقی ایران و قدمت آن به هزارههای سوم و دوم پیش از میلاد، علاوه بر کشاورزی به تولید صنایع دستی نیز مشغول بودند و تعداد زیادی از آنها به صورت حرفهای و تمام وقت به سفالگری، فلزکاری، سنگتراشی و جواهرسازی اشتغال داشتند.
تمدن ایلامی، به عنوان یکی از درخشانترین تمدنهای باستانی، از هزاره چهارم تا حدود اواسط هزاره اول پیش از میلاد ادامه داشت. در این دوره، مبادلات تجاری و روابط اجتماعی به طور گسترده و طبق قوانین و مقررات سختگیرانه اجتماعی و قضایی انجام میشد. در شهر ایلامی دوراونتاش (هزاره دوم پیش از میلاد)، کارگاههایی برای تولید و عرضه طلا، نقره، برنز و سفال وجود داشت و میتوان حدس زد که بخشی از بازار تا مرکز شهر ادامه داشته است.
در شهر سومری اور (هزاره دوم پیش از میلاد)، بخشهایی از مراکز تجاری و تولیدی شهر یافت شده است و با توجه به ارتباطات تجاری و فرهنگی متقابل بین ایلام و سومر، میتوان حدس زد که مراکز تجاری و تولیدی بسیاری از شهرهای ایلامی بیشباهت به مرکز شهر سومری اور نبوده است. در شهر اور، در بخشی از منطقه مسکونی شهر، ردیفهایی از مغازهها در دو طرف وجود داشت که برای فروش و ارائه محصولات مختلف در نظر گرفته شده بودند. در شهر شوش، فعالیتهای تجاری و تبادل کالاهایی مانند پارچه و اشیاء فلزی نیز از هزاره دوم پیش از میلاد مسیح جریان داشته است.