مقدمه: نرمی وسوسهانگیز، شکنندگی پنهان
وقتی برای اولین بار پشت فرمان یک ماشین مجهز به گیربکس اتوماتیک نشستید، احتمالاً از همان ثانیه اول عاشق نرمی تعویض دنده و سکوت عملکرد آن شدید. دیگر خبری از درگیریهای شدید کلاچ، تعویض دندههای وقتگیر یا ضربات ناشی از تعویض دندههای اشتباه نبود. تجربه رانندگی با گیربکس اتوماتیک، به خصوص در ترافیک شهرهای بزرگ، مانند کشف دنیایی جدید بود؛ دنیایی که در آن راننده یک دست روی فرمان دارد و دست دیگر آزاد است، در حالی که خود خودرو وظایف دشوار انتقال قدرت را انجام میدهد.
ساختار گیربکس اتوماتیک؛ درون جعبه جادویی چه میگذرد؟
در قلب یک گیربکس اتوماتیک مجموعهای از سیستمهای مکانیکی، هیدرولیکی، الکترونیکی و گاهی حتی پنوماتیکی وجود دارد که با یکدیگر در تعامل هستند. برخلاف گیربکسهای دستی، که در آن قدرت صرفاً از طریق درگیری مکانیکی چرخدندهها منتقل میشود، در گیربکسهای اتوماتیک، سیستم پیچیدهتری به نام مبدل گشتاور نقش واسطهای بین موتور و گیربکس را ایفا میکند.
مهمترین اجزای یک گیربکس اتوماتیک
راز دوام یک گیربکس اتوماتیک؛ مهمترین نکات رانندگی و نگهداری گیربکسهای اتوماتیک
مبدل گشتاور: وظیفه انتقال روان قدرت از موتور به گیربکس و حذف نیاز به کلاچ را بر عهده دارد. این قطعه نوعی کوپلینگ هیدرولیکی است که با حرکت روغن در داخل خود، گشتاور را منتقل میکند.
مجموعه دندههای سیارهای: این مجموعهها وظیفه ارائه نسبتهای دنده مختلف را با کمک چرخدندههای خورشیدی، سیارهای و حلقهای بر عهده دارند.
کلاچها و باندها: از آنها برای قفل کردن یا آزاد کردن قسمتهایی از چرخدندههای سیارهای برای تعویض دنده استفاده میشود.
بدنه سوپاپ: مغز گیربکس که تعیین میکند در هر لحظه کدام کلاچ یا باند فعال شود. در گیربکسهای مدرن، کنترل الکترونیکی نیز به این بخش اضافه شده است.
واحد کنترل الکترونیکی TCM یا ECU: اطلاعات دریافتی از سنسورها را پردازش کرده و دستورات لازم برای تعویض دنده را صادر میکند.
گیربکس دو کلاچه یا DCT:
در خودروهایی که سازنده قصد افزایش عملکرد گیربکس و دستیابی به راندمان بیشتر را دارد، استفاده از گیربکس DCT رایج است. این سیستم از دو کلاچ خشک یا تر استفاده میکند و تعویض دنده سریعتری را ارائه میدهد، اما در ترافیک شهری و توقفهای مداوم به شدت تحت فشار قرار میگیرد. کلاچها در این نوع گیربکس ممکن است زودتر از گیربکسهای معمولی فرسوده شوند. بنابراین، توجه به اصول نگهداری و رانندگی با این گیربکسها نیاز به دقت بیشتری دارد.