روستای مجارشین؛ مأمن مردمانی از نسل میرزاها

معرفی روستا

روستای مغارشین با مساحتی بالغ بر ۱۶۰ هزار متر مربع، در ۳۰ کیلومتری شهرستان اسکو و ۲۰ کیلومتری آذرشهر واقع شده است. مغارشین روستایی تاریخی است که در دل طبیعت سرسبز، بکر و کوهستانی استان آذربایجان شرقی واقع شده است. همچنین «مغارشین» گنجینه‌ای از آثار تاریخی، مناظر طبیعی و جاذبه‌های گردشگری متعدد و متنوع محسوب می‌شود.

روستای مغارشین

از بارزترین ویژگی‌های فعالیت‌های ساکنان این روستا می‌توان به کشاورزی، باغداری، دامداری و قالیبافی اشاره کرد. پوشش گیاهی مغارشین بیشتر از درختان گردو و قلمه تشکیل شده است.

دامداری در این روستا به دلیل وجود مراتع فراوان، به ویژه مراتع سرسبز سویوخ بولاغ و آغ دره، نسبت به روستاهای اطراف گسترده‌تر است که منجر به فراوانی لبنیات و در نتیجه کمک به اقتصاد خانوار روستایی می‌شود. از نظر شرایط طبیعی، مغارشین روستایی کوهستانی با خانه‌های پلکانی است و جاده آسفالته با شهرهای اسکو و آذرشهر دارد.

روستای مجارشین

روستای مجارشین همچنین محل تقاطع دو جاده آذرشهر و اسکو به گونبارو است که از این نظر نیز موقعیت بسیار ممتازی نسبت به روستاهای اطراف دارد. کوه اوریان (اوریان داغی) بلندترین نقطه روستا با ارتفاع ۲۸۵۰ متر است. یخه سورا کوهی است که روستای مجارشین در دامنه آن بنا شده و در بین اهالی روستا بسیار مقدس است. تا جایی که برخی از اهالی روستا، به ویژه زنان روستا، برای نذر و نیاز به بالای کوه می‌روند. در سال‌های اخیر، اکثر اهالی روستا به شهرهای تبریز، آذرشهر و ایلخچی مهاجرت کرده‌اند که مهمترین دلیل آن، مانند سایر روستاهای ایران، بیکاری و عدم درآمد کافی برای اهالی روستا بوده است.

دلیل نام روستا

مجارشین در اصل میرزانشین «میرزه (میرزا) رشین – میرزه (میرزا) نشین» بوده است. در جریان سیاست جذب فرهنگی رضاشاه پهلوی که تغییر نام مکان‌ها در ایران، به‌ویژه آذربایجان، بخشی از این سیاست بود، نام این روستا نیز مانند سایر مکان‌ها تغییر کرد. البته مردم این روستا و روستاهای اطراف، نام این روستا را به گویش قدیمی خود که «میرزه رشین» (یا میرزانشین) است، به کار می‌برند.

کلمه میرزا، به معنای مخفف میرزاده، میرزاد و امیرزاده، میرزا، شاهزاده و امیرزاده، قبل از القاب شاهزادگان بوده و در اصل امیرزا بوده که الف آن از حالت جمع حذف شده است. میرزا با پسوند نشین دو معنی دارد: یکی به معنای «مکانی که محل اقامت شاهزادگان و بزرگان است» و دیگری به معنای مکانی که مردم آن روستا نویسنده هستند یا شغلشان نویسندگی است.

پیشینه تاریخی مجارشین

اگرچه اطلاعات دقیقی در مورد تاریخچه این روستا وجود ندارد، اما بقایای باستانی که به دوران پس از اسلام برمی‌گردد، نشان از قدمت بسیار زیاد این روستا دارد.

الف) چگونگی شکل‌گیری روستای مجارشین
فلات ایران حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مورد توجه اقوام کوچ‌نشین آریایی قرار گرفت. آریایی‌ها دامدارانی بودند که از آسیای مرکزی و جنوب سیبری حرکت کردند و به تدریج در بخش‌هایی از فلات ایران ساکن شدند. گروهی از آنها در مناطق مرکزی و گروهی در دره‌ها و دشت‌های رشته‌کوه زاگرس ساکن شدند. به تدریج با افزایش جمعیت و پیشرفت فناوری، اشکال مختلف بهره‌برداری از محیط زیست پدیدار شد. امروزه سه نوع سبک زندگی در ایران وجود دارد: روستایی، شهری و کوچ‌نشینی.

زندگی یکجانشینی عشایر در مجاورت آب‌های دائمی مانند چشمه‌ها و رودخانه‌های دائمی به منظور داشتن آب در تمام طول سال و استفاده از مراتعی که در کنار آب‌های دائمی قرار داشتند، به وجود آمد. روستاهای اولیه در کنار چشمه‌ها و رودخانه‌ها مستقر شدند و شکل سکونتگاهی خود را از مسیر آب‌ها به دست آوردند. اولین روستاها در فلات ایران در دامنه کوه‌ها و دامنه‌های کوهستانی ایجاد شدند. علاوه بر آب، نوع خاک نیز نقش مهمی در ایجاد و توسعه روستاها در این سرزمین داشته است.

بنابراین، با این فرضیه، می‌توان شکل‌گیری اولیه روستای مجارشین را نزدیکی به آب‌های دائمی از جمله رودخانه گنبرچای و همچنین وجود حدود ۵۰ چشمه بزرگ و کوچک در نزدیکی روستا دانست.

ب) سکونتگاه‌های انسان‌های اولیه مجارشین
فلات ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب و فراوانی غذا، ۵۰ هزار سال پیش مکان مناسبی برای سکونت انسان بود. آن‌ها از ابتدا در غارها و مکان‌هایی که طبیعت ایجاد کرده بود، زندگی می‌کردند و سپس با پیدایش ابزارهای حفاری، در مکان‌هایی که می‌توانستند، غار و لانه می‌ساختند.

اولین سکونتگاه‌های مجارشین‌های اولیه، خانه‌های صخره‌ای مجارشین بودند که …