شهرستان مرند با مساحت ۳۲۸۶ کیلومتر مربع (۷.۲٪ از مساحت استان)، در ۶۰ کیلومتری تبریز واقع شده و از شمال با شهرستان جلفا، از شرق با شهرستان ورزقان، از غرب با استان آذربایجان غربی و از جنوب با شهرستان شبستر هممرز است.
تاریخچه شهرستان مرند
طبق تحقیقات تاریخی، مرند در دوران امپراتوری کلدانی و آشوری از مراکز مهم بوده است. طبق یک افسانه، کلمه مرند در زبان ارمنی به معنای دفن یا دخمه است که گفته میشود محل دفن مادر نوح پیامبر بوده است. مورخان باستان نوشتهاند که مرند در دوره ساسانی پایتخت واسپورگان بوده است و بقایای یک آتشکده در تپه خاکستری مرند میتواند دلیل این امر باشد. در تواریخ باستانی، نقطهای که از نظر جغرافیایی با سرزمین مرند منطبق بوده، به نامهای مورندا و مانداگارانا شناخته شده است و نشانههایی از تمدن ساسانی و مادها در این منطقه وجود دارد که توسط بسیاری از مورخان تأیید شده است. بطلمیوس، جغرافیدان مشهور یونانی، از این منطقه به نام مانداگارانا یاد میکند که با مرند امروزی مطابقت دارد.
آب و هوای شهرستان مرند
وجود آب و هوای معتدل سرد و همچنین بارندگی نامناسب باعث شده است که پوشش گیاهی این شهرستان از آب و هوای آن پیروی کند. به این معنی که اگر بارندگی و نزولات جوی مناسب باشد، پوشش گیاهی رشد بهتری خواهد داشت و در غیر این صورت پوشش گیاهی مطلوب نخواهد بود. پوشش گیاهی این منطقه از نوع استپی است و در بهار، رشد گیاهی به مدت ۱۱ روز تمام مناطق کوهستانی میشاب و سایر مناطق را میپوشاند. ارتفاع گیاهان میتواند تا ۶۰ سانتیمتر برسد. شهرستان مرند در منطقهای کوهستانی واقع شده و بیش از دو سوم مساحت آن را زمینهای ناهموار تشکیل میدهد. بنابراین، ارتفاع دشتها از ۹۰۰ تا ۱۵۰۰ متر از سطح دریا متغیر است که پایینترین نقطه در دشت یکانات ۹۰۰ متر از سطح دریا و بلندترین نقطه آن، قله میشاب (میشو)، به ۳۱۲۵ متر میرسد.
مکانهای تاریخی و دیدنی شهرستان مرند
آبشار عیشآباد یکی از جاذبههای طبیعی استان آذربایجان شرقی است که در بخش کوهستانی میشو غربی، در کنار روستای عیشآباد، از توابع دهستان میشاب شمالی، در بخش مرکزی شهرستان مرند، در ۲۰ کیلومتری شهرستان مرند واقع شده است. موقعیت جغرافیایی آبشار عیشآباد N382050 E453636 است.
اگر اهل طبیعت هستید و حاضرید سختیهای جاده را برای دیدن زیباییهای طبیعت تحمل کنید، آبشار عیشآباد گزینه مناسبی برای شماست. بخشی از جاده منتهی به آن آسفالت و بقیه جاده کوهستانی است. مساحت آن حدود ۳۰۰ متر مربع است و در کنار کوه و دره، منظرهای زیبا از زیباییهای طبیعت دارد. این منطقه یکی از مناطق خوش آب و هوا و از نقاط مهم گردشگری است. این آبشار زیبا و فضای دلنشین، گردشگران و ورزشکاران را به خود جذب میکند.
منطقه گردشگری زنوز و سد زنوز
زنوز یکی از شهرهای کوچک استان آذربایجان شرقی است که در بخش مرکزی شهرستان مرند واقع شده است. شهر زنوز در ۲۵ کیلومتری شمال مرند و ۱۰۰ کیلومتری شمال تبریز واقع شده است. باید گفت که شهر کوچک و باصفای زنوز، کوهستانیترین نقطه شهری در شهرستان مرند است که ارتفاع آن از سطح دریا ۱۷۰۰ متر است.
زنوز دارای طبیعتی زیبا، چشمههای گوارا، زمینهای حاصلخیز و باغهای میوه فراوان است. آب و هوای معتدل و ملایم آن، بهترین، باکیفیتترین و خوشمزهترین سیبهای ایران را تولید میکند که شهرت جهانی دارند.
رودخانه زنوزچای که از ارتفاعات سلطان سنجر (سلطان سنجر) سرچشمه میگیرد، در جهت شرقی-غربی جریان دارد. آب این رودخانه تمام باغها و مزارع زنوز و روستاهای تابعه آن را آبیاری میکند.
زنوز از چهار محله تشکیل شده است: خان خواجه، سیدلر، میرجان و دیبین و روستاهای زنوزق، درق، زمهریر و کوه کمر از توابع شهرستان زنوز هستند.
زنوز هفت روستای دیدنی دارد که معروفترین آنها روستای (زنوزق)، تنها روستای پلکانی آذربایجان است. جالب اینجاست که قدمت آن حتی از روستاهای مشابه خود مانند ماسوله نیز بیشتر است. زنوزق به دلیل شکل کوهستانی منحصر به فرد خود، دهها چشمه جوشان دارد. بیشتر چشمهها در باغها میجوشند و مناظر دیدنی را به نمایش گذاشتهاند. این روستا که در دل کوه قلعه واقع شده است، با خانههایی با در و پنجرههای آبی، قرمز و سبز تزئین شده است؛ به گونهای که توجه هر بینندهای را به خود جلب میکند. روستایی زیبا با چشماندازی عالی که منطقهای بسیار بکر را برای علاقهمندان به آثار تاریخی ایجاد کرده است.
ییلاق کوهستانی ماهار و کمره
وقتی در جاده کنار زنوزق قدم میگذاریم و مناظر سرسبز را در پیچ و خمهای آن میبینیم، پس از طی چندین کیلومتر به دشتی بزرگ و سرسبز میرسیم که در تابستان به بهشتی بینظیر تبدیل شده است. دشتی که پذیرای مسافران زیادی از شهرهای دیگر آذربایجان است؛ با منظرهای جالب و منحصر به فرد! در این منطقه، سرسبزی را میتوان دید.