مرحله خاموش آرتریت روماتوئید؛ قبل از التهاب مفصل
محققان دریافتهاند که آرتریت روماتوئید معمولاً یک مرحله بدون علامت و خاموش دارد. در این مرحله، هیچ نشانهای از التهاب مفصل (سینووییت) وجود ندارد، اما بدن به طور نامحسوس تغییر میکند. یکی از مهمترین شاخصها، وجود آنتیبادیهای ضد پروتئین سیترولینه (ACPA) در خون است. وجود این آنتیبادیها میتواند افراد را سالها قبل از ابتلا به بیماری در معرض خطر قرار دهد. البته، همه کسانی که آزمایش ACPA آنها مثبت است، به آرتریت روماتوئید مبتلا نمیشوند. این امر دانشمندان را بر آن داشته است تا به دنبال علائم دقیقتری باشند تا بتوانند افراد پرخطر و مقاوم را از هم تشخیص دهند.
نقش پروتئینهای التهابی و سلولهای ایمنی
تحقیقات اخیر نشان داده است که پروتئینهای مرتبط با سیستم ایمنی در خون افراد پرخطر به طور قابل توجهی فعالتر هستند. سلولهای B که آنتیبادی میسازند و سلولهای T که فعالیت سلولهای B را هماهنگ میکنند، در حالت آمادهباش بالایی هستند. با نزدیک شدن فرد به زمان تشخیص آرتریت روماتوئید، تعداد این سلولهای هشدار افزایش مییابد و حتی برخی از سلولهای T که معمولاً خنثی هستند، به فعالیت التهابی روی میآورند. گویی سیستم ایمنی آینده را حس میکند و خود را از قبل برای نبرد آماده میکند. این تغییرات ظریف، حلقه گمشدهای هستند که پزشکان میتوانند با بررسی دقیقتر آن، خطر واقعی ابتلا به بیماری را شناسایی کنند.
مسیر از “پرخطر” تا بیماری بالینی
اگرچه بین افراد پرخطر و کسانی که هرگز بیمار نمیشوند، همپوشانی وجود دارد، اما دادههای جدید نشان میدهد که مسیر پیشرفت بیماری را میتوان از همان ابتدا ردیابی کرد. مرحلهای که ACPA مثبت (ACPA+) نامیده میشود، در واقع نقطه شروع پاتوژنز بیماری است. این مرحله میتواند سالها قبل از بروز التهاب مفاصل رخ دهد. در این دوره، سیستم ایمنی به آرامی الگوی فعالیت خود را تغییر میدهد تا اینکه در نهایت به نقطهای میرسد که التهاب مزمن مفاصل از نظر بالینی آشکار میشود. درک این مسیر میتواند به پزشکان کمک کند تا نه تنها هشدار اولیه را ارائه دهند، بلکه به آنها اجازه دهد قبل از شروع درد جدی مداخله کنند.
امید برای درمانهای پیشگیرانه
این یافتهها هنوز جدید هستند و به درمانهای روتین تبدیل نشدهاند، اما پیام روشنی دارند: این بیماری باید از مرحله خفته هدف قرار گیرد. داروی Abatacept که در حال حاضر برای به تأخیر انداختن آرتریت روماتوئید در افراد پرخطر استفاده میشود، میتواند برخی از فعالیتهای غیرطبیعی سیستم ایمنی را مهار کند. با کاهش فعالیت سلولهای T، به سیستم ایمنی اجازه میدهد تا به حالت متعادلتری بازگردد. چنین نتایجی امیدهایی را برای آیندهای ایجاد میکند که در آن پزشکان میتوانند روند بیماری را قبل از تخریب مفاصل متوقف کنند.
نتیجهگیری
آرتریت روماتوئید سالها قبل از بروز التهاب مفاصل شروع میشود و علائم آن را میتوان در خون و سلولهای ایمنی تشخیص داد. تشخیص زودهنگام با بررسی پروتئینهای التهابی و سلولهای ایمنی میتواند نقش کلیدی در پیشگیری داشته باشد. اگر پزشکان و بیماران به مرحله خاموش توجه کنند، میتوان به طور پیشگیرانه مداخله کرد و از آسیب جدی جلوگیری کرد. به طور کلی، تحقیقات جدید نویدبخش رویکرد جدیدی برای درمان بیماریهای خودایمنی است.