استان یزد به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در فلات مرکزی ایران، دارای آب و هوای گرم و خشک بیابانی است، اما شرایط محلی، تغییرات محدودی را در آن ایجاد کرده است. برای آشنایی با جغرافیای طبیعی و تاریخ این استان، با کجارو همراه شوید.
در استان یزد، از یک سو، ارتفاعات شیرکوه (با قله ۴۰۷۵ متر) با عوامل مثبت خود، شعاع وسیعی از منطقه را تحت تأثیر قرار میدهد، به طوری که در درهها و کوهپایههای آن، هوا نسبتاً معتدل و دارای ویژگیهای چمنزار است؛ اما از سوی دیگر، در مرکز و شرق استان، وجود کویرهای نمکی و دشتهای وسیع و برهنه، بر درجه خشکی و شدت شرایط بیابانی افزوده است.
طبقهبندی آب و هوای یزد
1. مناطق کویری و بیابانی
که تقریباً ۶ ماه از سال گرم، ۳ ماه معتدل و ۳ ماه دیگر سرد است.
2. مناطق کوهپایهای
که تقریباً ۳ ماه گرم، ۴ ماه معتدل و ۲ تا ۳ ماه سرد و بسیار سرد است.
آب و هوای استان یزد به دو دلیل اصلی خشک است. اولاً، روی کمربند خشک جهانی قرار دارد و ثانیاً، از دریاهای آزاد عمان و خلیج فارس و دریاچههای داخلی و بادهای مرطوب دریایی بسیار دور است. عامل مهم در اعتدال نسبی آب و هوای یزد که قابلیت زیست نسبتاً مناسبی به آن بخشیده است، ارتفاعات مهمی است که در اطراف آن پدید آمده و به صورت محلی در بهبود آب و هوای استان تأثیر میگذارند و به همین دلیل مناطقی با ارتفاع بیش از ۲۵۰۰ متر از اعتدال و رطوبت نسبی بیشتری برخوردارند. به استثنای منطقه کوهستانی شیرکوه، بقیه استان یزد دارای آب و هوای گرم و خشک و بیابانی است که از غرب و جنوب غربی به سمت شمال شرقی و شرق خشکتر میشود.
بارندگی
استان یزد به طور کلی از نظر بارندگی به شدت محدود است و همیشه کمبود آب وجود دارد. میانگین بارندگی سالانه در نقاط مختلف استان متفاوت است و با ارتفاع افزایش مییابد، اما سرعت تغییر یکسان نیست. بر اساس نقشههای بارندگی سالانه، میزان بارندگی در استان یزد در مناطق بیابانی مانند کویر سیاهکوه، ریگ زرین و کویر درانجیر کمتر از ۵۰۰ میلیمتر در سال است و خط بارندگی ۱۰۰ میلیمتر است.
میزان بارندگی سالانه استان در ارتفاعات شیرکوه ۳۵۰ میلیمتر در سال، در مناطق بوانات و باجگان ۳۰۰ میلیمتر و در کوههای انجیره و خرانق ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیمتر است. بیشتر بارندگی استان در زمستان رخ میدهد و پس از آن بارندگیهای بهاری و پاییزی قرار دارند که در مناطق پست صفر و در ارتفاعات بسیار ناچیز است.
گونههای جانوری کلیدی
استان یزد یکی از خشکترین مناطق داخلی کشور محسوب میشود که حدود ۱۲.۵ میلیون هکتار از عرصههای منابع طبیعی را در بر میگیرد و در حاشیه کویر مرکزی ایران واقع شده است. منابع طبیعی استان شامل ۹.۵ میلیون هکتار اراضی بیابانی و کویری، ۵.۶ میلیون هکتار مراتع است و آنچه مهم است نقش مؤثر این منابع خدادادی در توسعه اجتماعی-اقتصادی استان است.
لازم به ذکر است که ۱.۲ درصد از مساحت استان یزد تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست با عناوین اثر طبیعی ملی، پارک ملی، پناهگاه حیات وحش، منطقه حفاظت شده و منطقه شکار ممنوع قرار دارد.