۱- بیماریهای خودایمنی با یک سوءتفاهم بزرگ در سیستم ایمنی شروع میشوند
سیستم ایمنی بدن برای شناسایی و از بین بردن اجسام خارجی مانند ویروسها، باکتریها یا سلولهای سرطانی طراحی شده است. اما در بیماریهای خودایمنی، سلولهای ایمنی به دلایل پیچیده و هنوز کاملاً شناخته نشدهای شروع به حمله به بافتها و سلولهای سالم بدن خود فرد میکنند. این وضعیت معمولاً ناشی از از دست دادن تمایز بین “خودی” و “غیرخودی” در سیستم ایمنی بدن است؛ حالتی به نام “تحمل ایمنی” در این بیماران مختل میشود. در واقع، این یک تشخیص اشتباه مزمن و خطرناک است. آنتیبادیهایی که باید علیه عوامل بیماریزا عمل کنند، اکنون علیه مفاصل، پوست، کلیهها، تیروئید یا حتی سلولهای عصبی فعال میشوند. این بیماریها فقط بدن را هدف قرار نمیدهند؛ آنها همچنین ذهن، انرژی و کیفیت زندگی را از بین میبرند.
۲. بیش از ۸۰ بیماری مختلف به عنوان خودایمنی طبقهبندی میشوند
بسیاری از مردم بیماریهای خودایمنی را محدود به چند نام آشنا مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید میدانند، اما در واقع، بیش از ۸۰ بیماری مستقل در این دسته طبقهبندی شدهاند. از اماس و دیابت نوع ۱ گرفته تا بیماری سلیاک و بیماری گریوز، طیف این اختلالات بسیار گسترده است. هر یک از این بیماریها مکانیسم حمله خاصی دارند و بافت متفاوتی را هدف قرار میدهند؛ به عنوان مثال، در ویتیلیگو، سیستم ایمنی رنگدانههای پوست را از بین میبرد. این تنوع، تحقیق و درمان را بسیار دشوار میکند و هیچ پاسخ واحدی برای همه آنها وجود ندارد.
۳- ژنتیک تنها بخشی از معما است، محیط نقش مهمی ایفا میکند.
برخلاف آنچه بسیاری معتقدند، بیماریهای خودایمنی تنها به عوامل ژنتیکی محدود نمیشوند. در واقع، ژنها فقط زمینهساز هستند؛ آنچه فعال شدن واقعی بیماری را تعیین میکند، اغلب عوامل محیطی است. این عوامل میتوانند شامل عفونتها، استرس مزمن، تغییرات هورمونی، رژیم غذایی صنعتی، آلودگی هوا و حتی استفاده از داروهای خاص باشند. این دیدگاه که ترکیب ژنها و محیط (تعامل ژن-محیط) منجر به ایجاد بیماری میشود، در حال حاضر اساس تحقیقات پیشرفته زیادی در ایمونولوژی است. به همین دلیل، دو نفر با ژنهای یکسان ممکن است یکی به این بیماری مبتلا شود و دیگری هرگز علائمی را تجربه نکند.
۴- زنان چندین برابر بیشتر از مردان به بیماریهای خودایمنی مبتلا میشوند
نکته قابل توجه در اپیدمیولوژی بیماریهای خودایمنی، تفاوت قابل توجه بین زنان و مردان است. آمار نشان میدهد که زنان حدود ۷۵٪ از مبتلایان به این بیماریها را تشکیل میدهند. تحقیقات، نقش هورمونهای جنسی، به ویژه استروژن، را در افزایش پاسخهای ایمنی بیش فعال بررسی کردهاند. همچنین، تفاوتهای ژنتیکی و عملکرد سیستم ایمنی در زنان، آنها را بیشتر مستعد ابتلا به پاسخهای خودایمنی میکند. این تفاوت جنسیتی نه تنها بر میزان بروز، بلکه بر نوع و شدت بیماری نیز تأثیر میگذارد. به عنوان مثال، لوپوس تقریباً نه برابر در زنان شایعتر است.
۵- برخی از بیماریهای خودایمنی خیلی دیر تشخیص داده میشوند
بسیاری از بیماران سالها با علائمی مانند خستگی مزمن، درد منتشر یا تغییرات پوستی زندگی میکنند، بدون اینکه به درستی تشخیص داده شوند. یکی از چالشهای بزرگ در این زمینه، تنوع علائم و شباهت آنها به سایر بیماریها است. به عنوان مثال، علائم اولیه لوپوس میتواند با افسردگی، آلرژی یا حتی کمخونی اشتباه گرفته شود. فقدان آزمایشهای قطعی برای بسیاری از این بیماریها، تشخیص را دشوارتر میکند. در نتیجه، برخی از بیماران سالها به اشتباه تشخیص داده میشوند و بیماری تا زمانی که آسیب بافتی شدید نشود، تشخیص داده نمیشود. این تأخیر، فرصت مداخله زودهنگام را از بین میبرد.