در قلب کوههای زاگرس، جایی میان دشتهای سرسبز و روستاهای پراکنده خانمیرزا در استان چهارمحال و بختیاری، هر روز صبح، وقتی مه صبحگاهی هنوز بر دشتها سایه افکنده است، ماشینی سفید رنگ با جسارت از جادههای خاکی و پر پیچ و خم عبور میکند تا داستان، رنگ، بازی و امید را برای کودکان روستایی به ارمغان بیاورد. این ماشین، کتابخانه سیار کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است و کتابدار آن میلاد صادقی است؛ کتابداری که سالهاست با این کتابخانه سیار به داد کودکان عشایر میرسد و برایشان داستان، رنگ، بازی و امید به ارمغان میآورد.
کتابخوانی در چادرهای عشایری / چراغ فرهنگ در روستاهای «خانمیرزا» روشن است
کتابخانه سیار کانون در شهرستان خانمیرزا روزانه از دو روستا بازدید میکند و در مجموع ۲۲ روستای عشایری را پوشش میدهد. این حضور مستمر نه تنها کتاب را به قلب مناطق کمبرخوردار میآورد، بلکه فرهنگ، هنر و رویاها را نیز به ارمغان میآورد. میلاد صادقی در مصاحبه با ایبنا گفت: «برای بچههای این مناطق، کتابخانه سیار فقط یک ماشین نیست؛ یک وعدهی شاد است. هنوز ماشین را کامل پارک نکردهام که صدای خنده و دویدنشان از دوردستها به گوش میرسد.»
او از خاطراتش میگوید؛ از لحظاتی که گاهی خندهدار است، گاهی تأملبرانگیز. یکی از این خاطرات مربوط به پسرک چوپانی است که کتابهایش را کنار گوسفندان گذاشته بود و وقتی برگشت، دید که بزها کتابها را خوردهاند! با بغض گفت: «آقا، ببخشید… دوباره کتابها را به من قرض میدهید؟» صادقی لبخند میزند و میگوید: «به او گفتم به شرطی که این بار خودت آن را بخوانی، نه اینکه گوسفندان آن را بخورند!»
کتاب خواندن در چادرهای عشایری / چراغ فرهنگ در قلب روستاهای «خانمیرزا» روشن است
اما این مسیر همیشه هموار نیست. جادههای خاکی، مسیرهای خطرناک، نبود زیرساختهای مناسب و گاهی شرایط نامساعد جوی بخشی از چالشهای روزانهی کتابداران سیار است. صادقی گفت: «گاهی ماشین در گل گیر میکند و مجبورم پیاده ادامه دهم. اما وقتی به مدرسه میرسم و بچهها با چشمانی برقزده به من نگاه میکنند، تمام سختیها فراموش میشوند.»
کتابخانه سیار فقط کتاب نمیآورد؛ بلکه اعتماد، مهربانی و فرصتی برای رشد و تخیل را به ارمغان میآورد. کودکانی که تا دیروز با کتاب غریبه بودند، امروز مشتاقانه کتاب امانت میگیرند، داستان میخوانند، شعر میگویند و حتی نمایش اجرا میکنند. میلاد صادقی ادامه داد: «حالا بچهها خانوادههایشان را تشویق میکنند که با آنها بیایند و وقتی ماشین میرسد کتاب بگیرند.»
این کتابدار یک مربی چندوجهی است. او کلاسهایش را با موسیقی شروع میکند، ملودیهای اصیل بختیاری را معرفی میکند، شاهنامه میخواند و هنر قصهگویی را آموزش میدهد. در شبهای تابستان، با پروژکتور در چادر عشایر فیلم نمایش میدهد و استعدادهای محلی را شناسایی و هدایت میکند. این وسیله نقلیه سیار همچنین به پروژکتور، مبدل برق، بازیهای تختهای و جعبههایی پر از کتابهای رنگارنگ مجهز است.
کتابخوانی در چادرهای عشایری / چراغ فرهنگ در قلب روستاهای «خانمیرزا» روشن است
با وجود همه تلاشها، این مسیر نیاز به حمایت دارد. جاده، تجهیزات، کتابهای جدید و حتی نیروی انسانی بیشتر میتواند این چراغ را روشنتر کند. صادقی تأکید کرد: مربی سیار باید طراحی بلد باشد، موسیقی و اوریگامی بداند و از همه مهمتر، بداند چگونه با دل بچهها حرف بزند.
کتابخانه سیار کانون در خانمیرزا نمونهای از صدها تلاش خاموش اما مؤثر در سراسر کشور است؛ تلاشی که آرام، اما با عشقی بیپایان، هر روز به جاده میزند تا کودکی را با یک داستان، یک شعر یا حتی یک لبخند به آیندهای روشنتر پیوند دهد.