خانم مقدسی، چه چیزی شما را به شروع تدوین زندگینامه کریم امامی ترغیب کرد؟
توجه به پیشکسوتان و توجه به زحمات آنها همیشه برای من مهم بوده است و ما از بدو تأسیس انجمن ویراستاران که من یکی از بنیانگذاران آن بودم، این رویکرد را داشتهایم و چندین شماره ویژه پیشکسوتان را در انجمن منتشر کردهایم، اما کتاب آقای امامی متفاوت بود. وقتی خانم امامی، رئیس هیئت مدیره انجمن، اسناد و دستنوشتههای آقای امامی را برای نگهداری به ما سپردند، فکر کردیم که باید آنها را در جایی منتشر کنیم. به تدریج دیدیم که این مطالب قابلیت انتشار به صورت کتاب را دارند و البته چند ماه در مورد ساختار آن با خانم امامی صحبت کردیم و پیشنهاد من این بود که کتابی متفاوت تدوین کنیم که مانند خاطرات معمول نباشد که یا حاوی مطالبی در مورد آن شخص باشد یا اصلاً هیچ ارتباطی با آن شخص نداشته باشد و افراد از روی احترام مقالاتی را ارسال کنند. این کتاب برای من تجربه بینظیری بود که در کنار خانم امامی که مستقیماً با آقای امامی در ارتباط بودند، آن را تدوین کنم.
اگر بخواهم انگیزه اصلیام را برای گردآوری این کتاب بیان کنم، ادای احترام به خانواده امامی و تهیه کتابی بود که ساختار و محتوای آن برای مخاطب جذاب باشد و او را به خواندن و کسب تجربه تشویق کند، زیرا این کتاب که به شکل زندگینامه است، مطالبی برای یادگیری دارد، از جمله مقالهای که در مورد تاریخ عکاسی نوشته شده یا اطلاعاتی که در مورد نقاشیهای قهوهخانهای نوشته شده، یا ترجمه خوب و ترجمه بد و نقد ترجمه که جنبه آموزشی دارد.
مهمترین چالشی که در فرآیند گردآوری و تدوین این کتاب با آن مواجه بودید چه بود؟
اگر منظورتان چالش و دشواری است، من چنین چیزی نداشتم، فقط پیدا کردن مطالب و تفکیک مطالب از یکدیگر کمی زمان میبرد و وسواسی که خانم امامی و من و دیگر همکارانم در گردآوری کتاب داشتیم باعث میشد مدام به محتوای کتاب اضافه و کم کنیم. همچنین یک یا دو بخش از کتاب مانند عکاسی و کتابفروشی «زمینا» وجود داشت که من هیچ مطلبی از آقای امامی نداشتم و مجبور شدم آن دو بخش را از گفتههای دیگران بنویسم. به نظرم قرار دادن تواناییها و مشاغل فرهنگی آقای امامی ذیل عناوین، کار متفاوتی بود تا بتوانم کتاب را مانند یک داستان کوتاه تدوین کنم: شطرنج، فیلمسازی، عکاسی، انتشارات فرانکلین، انتشارات سروش، انتشارات زمینا، کتابفروشی زمینا و موارد دیگری که با باز کردن هر بخش میتوانید روایت آن موضوع را بخوانید.
در انتخاب مطالب و منابع کتاب چه معیارهایی را در نظر گرفتید؟
در انتخاب مطالب دو رویکرد داشتم: یکی استخراج روایت مستقیم آقای امامی از نحوه ورودشان به آن شغل یا حوزه کاری و دیگری گنجاندن بخشهای تأثیرگذار نوشتههای ایشان که جنبه یادگیری دارند. منابع اصلی کتاب مصاحبههای متعددی بود که آقای آذرنگ و آقای خزاعی فر با ایشان انجام داده بودند و مطالبی که از نسخه اصلی در جلد اول کتاب ترجمه شده بود. همچنین مطالبی در چندین مقاله که دیگران برای او در چندین مجله منتشر کرده بودند، وجود داشت که برای من بسیار مفید بود. اطلاعات دیگری را از اسناد و مدارکی که خانم امامی در اختیارم قرار داد، استخراج کردم. معیار من برای انتخاب این مطالب این بود که کتاب باید خوانا و جذاب باشد و با مخاطب جوان امروزی ارتباط برقرار کند.
به نظر شما، این زندگینامه کدام جنبه از شخصیت یا فعالیتهای کریم امامی را بیشتر برجسته میکند؟
آقای امامی در چندین زمینه فعالیت داشت و در برخی از آنها بسیار تأثیرگذار بود، یکی از آنها مدیریت بخش ویرایش موسسه فرانکلین و نظاممند کردن ترجمه و ویرایش و دیگری نظاممند کردن آموزش در زمینه ترجمه، ویرایش و نشر بود. البته نقد هنری او الگویی از نقد بیطرفانه و دقیق است که حتی امروز نیز به ندرت شاهد آن هستیم. جدا کردن اینکه کدام جنبه از شخصیت او برجسته بود، آسان نیست زیرا هر کجا که بود، تأثیر خود را بر جای میگذاشت و وقتی میرفت، آثار مثبت او در ذهن همکاران و همراهانش باقی میماند. این را میتوان از حضور پررنگ چهرههای مهم فرهنگی مانند استادان علی صلح جو، عبدالحسین آذرنگ، علی خزاعی فر، هرمز همایون پور، مجید رهبانی، رضا منصوری، مهران مهاجر، محمدرضا جعفری و بسیاری دیگر که در روز رونمایی از این کتاب حضور داشتند، دریافت و حضورشان برای من بسیار مغتنم بود و احساس کردم که جامعه فرهنگی ما هنوز برای کریم امامی ارزش قائل است و او را فراموش نکرده است.
دانش فراوان در چندین زمینه؛ راز قدرت پایدار کریم امامی
اتاق کریم امامی در سالهای عضویت در فرانکلین – دهه ۱۹۷۰ / منبع عکس: سایت زندگینامه کریم امامی
آیا در طول تحقیق برای این کتاب نکته یا سندی کشف کردید که دیدگاه شما را نسبت به کریم امامی تغییر داده باشد؟
بله، موارد زیادی وجود داشت. اگر من