استان چهارمحال و بختیاری از آنجایی که مرتفعترین استان ایران است و آب و هوای غار مانندی دارد، از نظر پوشش گیاهی و داروهای گیاهی بسیار غنی است. در ادامه مقالات معرفی داروهای گیاهی استانهای مختلف، این بار به سراغ استان چهارمحال و بختیاری رفتهایم. با کجارو همراه باشید.
گیاهان دارویی استان قزوین
گیاهان دارویی استان سمنان
آشنایی با گیاهان دارویی استان مرکزی؛ بخش اول
گیاهان دارویی استان مرکزی؛ بخش دوم
استان چهارمحال و بختیاری استانی کوهستانی در فلات مرکزی ایران است که در بخش مرکزی رشته کوه زاگرس واقع شده است. این استان از شمال و شمال شرقی با استان اصفهان، از شمال غربی با استان لرستان، از غرب با استان خوزستان و از جنوب با استان کهگیلویه و بویراحمد همسایه است. استان چهارمحال و بختیاری مرتفعترین استان ایران است و دارای ۱۶ قله با ارتفاع بیش از ۳۵۰۰ متر است و با میانگین ارتفاع بیش از ۲۱۰۰ متر به “بام ایران” معروف است.
شهرکرد، مرکز این استان، با میانگین ارتفاع بیش از ۲۰۰۰ متر، مرتفعترین مرکز استان کشور است. ارتفاعات این استان از شمال غربی تا جنوب شرقی امتداد یافته و به دشتهای وسیعی ختم میشود. استان چهارمحال و بختیاری یکی از پربارانترین استانهای کشور است و در حالی که یک درصد از مساحت ایران را اشغال کرده، ده درصد از منابع آبی کشور را در اختیار دارد. بارندگی در کوههای این استان، سرچشمه معروفترین رودخانههای دائمی جنوب غربی و مرکزی ایران، یعنی کارون و زایندهرود است. این کوهها که دارای چشمههای طبیعی متعددی هستند، بخشی از جنگلهای زاگرس را نیز در بر میگیرند که پوشش اصلی آن بلوط است.
ویژگیهای طبیعی و اقلیمی این استان، مانند نوع خاک، بارندگی قابل توجه، دمای هوا و موقعیت جغرافیایی ارتفاعات، شرایطی را ایجاد کرده است که این استان به عنوان یکی از مهمترین رویشگاههای گیاهان دارویی در کشور شناخته میشود.
در مقاله زیر، برخی از این گیاهان دارویی را معرفی خواهیم کرد.
زرین گیاه
این گیاه که با نامهای «آهوان»، «زرابی» و «زرنگیه» نیز شناخته میشود، بومی مناطق مرتفع و سردسیر است و معمولاً در ارتفاعات صخرهای میروید. ارتفاع ساقههای نیمهچوبی و متعدد آن بین ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر است. برگهای بیضیشکل و موجدار آن با دمبرگ به ساقه متصل شدهاند و گلهای سفید یا سفید مایل به زرد دارند.
2016-10-5957b694-a4df-4d61-af99-761565aa0835
قسمت قابل استفاده این گیاه، برگهای آن است که علاوه بر خواص دارویی، به صورت خشکشده به عنوان ادویه در غذاهای گوشتی و همچنین برای طعم دادن به ماست استفاده میشود. این برگها که طبیعتی گرم دارند، حافظه و سیستم ایمنی را تقویت میکنند، چربی خون را کاهش میدهند، مسکن و آرامبخش هستند، سرگیجه و دردهای روماتیسمی را درمان میکنند و خاصیت ضد سرطانی دارند. مصرف گلسرخ به صورت شربت بعد از غذا برای افراد مبتلا به اماس بسیار مفید است.
سداب
گیاهی با بوی نامطبوع است که حدود یک متر ارتفاع دارد و دارای ساقههای چوبی متعدد است. برگهای این گیاه که به رنگ سبز مات هستند، از برگچههای ضخیم و بیضی شکل تشکیل شدهاند. گل سداب زرد رنگ و میوه کروی آن پنج قسمتی و پر از دانههای قهوهای است. برگهای این گیاه، قسمت قابل استفاده آن است که در گذشته پزشکان برای درمان طاعون و مردم از آن برای دفع چشم زخم، رفع حسد، باطل کردن طلسم و جادو و غیره استفاده میکردند.
برگهای سداب طبیعت گرم و خشک دارند و خواص زیادی در طب سنتی برای آنها ذکر شده است. برگهای سداب ضد نفخ و بادشکن هستند، کرمها و انگلهای دستگاه گوارش را دفع میکنند و خونریزی را بند میآورند، فشار خون را کاهش میدهند، عملکرد قلب را تنظیم میکنند و در درمان تپش قلب مفید هستند. مصرف این برگهای بسیار مفید که ضد التهاب، ضد اسپاسم و ضد حساسیت هستند، خطر ابتلا به واریس را کاهش میدهد. تحقیقات پزشکی جدید، اثر معجزهآسای گیاه سداب را در درمان تومورهای مغزی و انواع سرطان ثابت کرده است. این گیاه سلولهای بدخیم را بدون آسیب رساندن به سلولهای سالم از بین میبرد. استعمال خارجی سداب در درمان زخمهای سطحی استفاده میشود.
بیلهر
این گیاه که با نام «شمع کوهی» نیز شناخته میشود، گیاهی از خانواده چتریان است که بومی ارتفاعات بالای ۲۵۰۰ متر میباشد. بیلهر دارای برگهای مرکب با سه برگچه است و دمبرگهای آن دارای غلافی هستند که ساقه را میپوشاند. گل آذین کروی و ساده این گیاه، مجموعهای از گلهای سفید یا زرد است که دارای دمگلهای کوتاه هستند.