حصیربافی و تاریخچه آن
یکی از قدیمیترین مصنوعات دستساز بشر، حصیر است. حصیربافی، بافت رشتههایی است که از الیاف گیاهی تهیه میشوند. نمونههای معدود یافتشده در بینالنهرین و آفریقا نشان میدهد که صاحبان این تمدنها از نیها و گیاهانی که در باتلاقهای بینالنهرین سفلی میروییدند، برای بافت حصیر استفاده میکردند. البته طبق تحقیقات تاریخی، کاربرد این بافته طبیعی چیزی بیش از یک زیرانداز ساده بوده است.
حصیربافی در ایران
ایران در کنار کشورهایی مانند ژاپن، کره و مکزیک، یکی از شانزده کشور تولیدکننده حصیر است. پیشینه تاریخی این محصولات در ایران نشان میدهد که ایرانیان باستان از حصیر منحصراً به عنوان زیرانداز استفاده نمیکردند، بلکه از حصیر برای ساخت ظروف نیز استفاده میکردند. امروزه با وجود کاربرد اصلی حصیر که همان حصیر است، ظروف حصیری در بین علاقهمندان به صنایع دستی محبوبیت بیشتری دارند.
ابزار بافت
همانطور که گفته شد، بافت به دو روش دستی و ماشینی انجام میشود. در بافت دستی، از ابزارهای برش ساده مانند داس، قیچی و چاقو، ابزارهای سوراخکاری ساده مانند درفش و ابزارهای دوخت ساده مانند سوزن استفاده میشود.
بافت با ماشین
دستگاه بافت بسیار شبیه به دار قالی است و تفاوت اصلی آن در محل قرارگیری آن است. این دستگاه به این صورت روی زمین نصب میشود که چهار چوب به صورت ستونهای عمود بر زمین در چهار گوشه یک مستطیل فرضی قرار میگیرند، سپس چوبهایی در دو عرض این مستطیل قرار میگیرند و توسط ستونهایی در دو طرف مهار میشوند. چوب بالایی که بالای کار قرار دارد، کار و چوب پایینی که زیر کار قرار دارد و بافت از این سمت شروع میشود، پتبند نامیده میشود. در این روش، با ریسیدن الیاف طبیعی، نخ حصیری تولید میکنند و مانند قالیبافی، پس از چلهگیری و شانهزنی پس از بافت هر رج، بافت را آغاز میکنند.