سرطان چگونه شروع میشود؟
همه چیز با تقسیم سلولی شروع میشود. سلولها برای رشد، جایگزینی سلولهای قدیمی یا ترمیم بافتهای آسیبدیده تکثیر میشوند. این فرآیند تقسیم سلولی نامیده میشود. هر نوع سلول در بدن با سرعت خاصی تقسیم میشود که بسته به عملکرد سلول و سن فرد متفاوت است.
به عنوان مثال، سلولهای جنین انسان در مراحل اولیه رشد با سرعت شگفتآوری تقسیم میشوند: چهار بار در هر سه روز. در مقابل، سلولهای پوست، مو و ناخن دائماً در حال تجدید هستند. حتی استخوانها نیز در یک دهه به طور کامل بازسازی میشوند.
اما این فرآیند کاملاً تحت کنترل نیست. اگر در کپی کردن DNA در طول تقسیم سلولی خطاهایی رخ دهد، جهشهایی میتوانند رخ دهند که میتوانند بیماری را آغاز کنند. عوامل جهشزا مانند مواد شیمیایی خطرناک، اشعه ماوراء بنفش یا اشعه یونیزان این خطر را افزایش میدهند. حتی در غیاب عوامل خارجی، این جهشها گاهی اوقات به طور تصادفی رخ میدهند. اگر این جهشها بر ژنهایی که تقسیم را کنترل میکنند تأثیر بگذارند، سلول میتواند به طور غیرقابل کنترل تکثیر شود؛ آغاز سرطان.
چرا سلولهای قلب در برابر سرطان مصون هستند؟ قلب اولین عضوی است که در جنین تشکیل و شروع به فعالیت میکند، اما پس از تولد تمایل کمی به تقسیم شدن دارد. به طور متوسط، کمتر از نیمی از سلولهای قلب در طول عمر یک فرد جایگزین میشوند. این بدان معناست که بسیاری از سلولهایی که در هنگام تولد با ما بودهاند، تا آخر عمر به تپیدن ادامه خواهند داد.
این میزان بسیار پایین تقسیم سلولی یکی از دلایل اصلی مصونیت قلب در برابر سرطان است. هرچه سلولهای کمتری تقسیم شوند، احتمال بروز خطاهای ژنتیکی کمتر میشود. این یک دفاع طبیعی و خاموش است و سلولهای قلب به خوبی مجهز به استفاده از آن هستند.
علاوه بر این، قلب در مکانی نسبتاً امن قرار دارد. در داخل قفسه سینه، به دور از قرار گرفتن مستقیم در معرض اشعه ماوراء بنفش خورشید یا دود و سموم استنشاقی. این محافظت مکانیکی، خطر آسیب DNA در قلب را در مقایسه با اندامهایی مانند پوست یا ریهها به طور قابل توجهی کاهش میدهد.
اما چرا گاهی اوقات سرطان قلب رخ میدهد؟
با وجود تمام خواص محافظتی قلب، سرطان همچنان میتواند به آن حمله کند، اگرچه بسیار نادر است. در بسیاری از موارد، این نوع سرطانها از خود قلب سرچشمه نمیگیرند، بلکه از سایر اندامها به آن سرایت میکنند؛ پدیدهای به نام «متاستاز».
به عنوان مثال، برخی از سرطانهای پوست یا ریه میتوانند در مراحل پیشرفته به قلب برسند. اگرچه چنین اتفاقی نادر است، اما وقتی رخ میدهد، اغلب شدید است و به سرعت پیشرفت میکند. مطالعات بیش از ۱۰۰۰۰۰ مورد سرطان قلب در ایالات متحده نشان داده است که بیماران در صورت دریافت جراحی و شیمیدرمانی، عمر طولانیتری دارند.
به طور کلی، سرطان قلب، در صورت بروز، معمولاً درمان دشوارتری دارد و نیاز به مداخلات چند رشتهای، از جمله مراقبت تسکینی و پزشکی یکپارچه دارد که به ابعاد جسمی، روانی و حتی معنوی بیمار توجه میکنند.
قلب؛ اسراری فراتر از سکوت آن
وقتی به پدیده مقاومت قلب در برابر سرطان نگاه میکنیم، نباید آن را با نوعی مصونیت مطلق اشتباه بگیریم. در واقع، قلب در برابر اکثر انواع رایج سرطان مقاوم است، اما همچنان میتواند میزبان برخی تومورها باشد. این تومورها، اگرچه نادر و معمولاً خوشخیم هستند، اما گاهی اوقات با عوارض خطرناکی همراه هستند.
یکی از شناختهشدهترین نمونهها، تومور «میکسوم» است؛ ضایعهای با منشأ بافت همبند که اغلب در دهلیز چپ قلب رخ میدهد. میکسومها اغلب خوشخیم هستند، اما اگر به موقع تشخیص داده نشوند، میتوانند باعث انسداد جریان خون شوند و منجر به علائمی مشابه سکته مغزی یا سنکوپ شوند. بنابراین، یک تومور در قلب، اگرچه اغلب سرطانی (بدخیم) نیست، اما میتواند تهدیدی جدی برای زندگی باشد.