پایان دادن به بحثی یک قرنی در مورد نوروژنز
بیش از یک قرن است که دانشمندان در مورد اینکه آیا مغز انسان پس از دوران کودکی به ساخت نورونهای جدید ادامه میدهد یا خیر، بحث میکنند. هیپوکامپ، مرکز حیاتی حافظه، یادگیری و تنظیم احساسات، همیشه در قلب این بحث بوده است. شواهدی از نوروژنز در موشهای بالغ یافت شده بود، اما بسیاری از محققان معتقد بودند که این فرآیند در انسان رخ نمیدهد. نقطه عطف این بحث در سال ۲۰۱۳ رخ داد، زمانی که تیمی به رهبری یوناس فریزن در موسسه کارولینسکا شواهدی از نورونهای جوان در مغز بیماران سرطانی گزارش کردند. با این حال، شک و تردیدها همچنان باقی ماند زیرا سلولهای پیشساز عصبی در مغز انسان شناسایی نشده بودند.
ردپای ژنتیکی پیشسازهای عصبی در مغز بزرگسالان
در مطالعه جدید، تیم فریزن رویکرد جدیدی را اتخاذ کرد. آنها با استفاده از توالییابی RNA هستههای تک سلولی، امضای ژنتیکی پیشسازهای عصبی را شناسایی کردند. سپس، با استفاده از الگوریتمهای یادگیری ماشینی، آنها این امضای ژنتیکی را در نمونههای بافت مغز انسان از بدو تولد تا ۷۸ سالگی جستجو کردند. یافتهها نشان داد که این پیشسازهای عصبی در هیپوکامپ بزرگسالان وجود دارند و نورونهای جدید هنوز در حال تشکیل هستند. همانطور که انتظار میرفت، سرعت نوروژنز در کودکان بسیار بیشتر از بزرگسالان بود، اما نکته مهم این است که این سرعت هرگز به صفر نمیرسد.
دندیت گیروس، دروازه نوروژنز در مغز
نگاه دقیقتر نشان داد که تمام پیشسازهای عصبی که آنها شناسایی کردند در بخشی از هیپوکامپ به نام شکنج دندانهای قرار دارند. این منطقه به عنوان “دروازه هیپوکامپ” شناخته میشود و نقش مهمی در تنظیم جریان اطلاعات از قشر مغز به هیپوکامپ ایفا میکند. این کشف نه تنها به یک سوال قدیمی پاسخ داد، بلکه امیدهای جدیدی را برای درمانهای ترمیمی برای بیماریهای عصبی و اختلالات روانی ایجاد کرد. برای اطمینان از اینکه این پیشسازها واقعاً به نورونهای بالغ تبدیل میشوند، محققان از آنتیبادیهایی استفاده کردند که به پروتئینهای ترشح شده هنگام تکثیر این سلولها متصل میشوند.
پیامدهای علمی و پزشکی کشف نوروژنز بزرگسالان
این یافتهها دریچه جدیدی به درک ما از پویایی مغز انسان میگشاید. جوناس فریزن میگوید: «ما توانستیم منشأ این سلولها را شناسایی کنیم که تشکیل مداوم نورونهای جدید در هیپوکامپ مغز بزرگسالان را تأیید میکند.» با این حال، محققان تفاوتهای قابل توجهی را بین افراد مشاهده کردند: برخی از بزرگسالان تقریباً هیچ نشانهای از نوروژنز نشان ندادند. این تنوع میتواند مربوط به ژنتیک، سبک زندگی، عوامل محیطی یا بیماریهای زمینهای باشد. مهمتر از آن، این نتایج افقهای جدیدی را برای درمان بیماریهایی مانند آلزایمر و افسردگی که با کاهش نوروژنز مرتبط هستند، باز میکند.