تزریق واکسن شخصیسازیشده سرطان کلیه به ۹ بیمار و عدم بازگشت تومور در همه آنها
چالشهای فنی در مورد تومورهای دارای بار جهشی پایین
تولید واکسنهای شخصیسازیشده برای تومورهایی مانند ملانوما — که ناشی از پرتوهای فرابنفش خورشید است و صدها جهش ژنتیکی در هر سلول دارد — بسیار سادهتر است. در حالی که سرطان پوست، حجم زیادی از پروتئینهای غیرطبیعی را در اختیار آزمایشگاه قرار میدهد، سرطان کلیه در دسته تومورهایی با بار جهشی پایین (تعداد کم جهشهای ژنتیکی) قرار میگیرد. این ویژگی، شناسایی پروتئینهایی را که هم مختص تومور باشند و هم بتوانند پاسخ ایمنی قدرتمندی را برانگیزند، بسیار دشوار میسازد.
با این حال، پژوهشگران موفق شدند برای تکتک داوطلبانِ این کارآزمایی، اهداف مناسبی را شناسایی کرده و برای هر فرد واکسنی اختصاصی تولید کنند. تحلیل خون نشان داد که در هر نه شرکتکننده، یک پاسخ ایمنی هدفمند ایجاد شده است و جمعیتهایی از لنفوسیتهای Tِ آموزشدیده و اختصاصی، تا سالها پس از تزریق در جریان خون بیماران زنده و فعال باقی ماندهاند.
آزمایش مستقیم روی سلولهای سرطانی زنده
مشاهده پاسخ لنفوسیتها در لوله آزمایش، تضمینکننده توانایی مقابله با بافت سرطانی زنده در بدن واقعی نیست. برای سنجش کارایی این پاسخ دفاعی، پژوهشگران سلولهای ایمنی تحریکشده را در معرض سلولهای تومور زنده همان بیمار قرار دادند؛ سلولهایی که از زمان جراحی به صورت منجمد (کرایوپرزرو) نگهداری شده بودند. در هفت نفر از نه داوطلب، سلولهای T قادر بودند تومور زنده را مستقیماً شناسایی کرده و به آن حمله کنند.
این سنجش ایمنیشناختی نشان داد که در بیشتر موارد، ارتباطی موفق میان واکسن و هدفِ توموریِ واقعی برقرار شده است. نگهداری سلولهای بافت سرطانی زنده برای هر بیمار از ماهها قبل، چالشی فنی و زمانبر در طول فرآیند پژوهش ایجاد کرد؛ با این حال، پاسخ مثبت لنفوسیتها، فرضیه دانشمندان مبنی بر بیدار کردن مجدد سیستم ایمنی را به واقعیت نزدیکتر کرد.
در خصوص عوارض جانبی، یافتهها حاکی از ایمنی بیسابقهای بود. واکنشهای نامطلوب عمدتاً به قرمزی و تورم گذرا در محل تزریق و همچنین علائم کوتاهمدت شبیه سرماخوردگی یا آنفولانزا محدود میشد. هیچگونه واکنش خطرناک یا غیرقابلکنترلی در درجات ۳ یا ۴ گزارش نشد؛ مزیتی که بهندرت در شیمیدرمانیهای رایج دیده میشود.
مقایسه واکسنهای سنتی با واکسنهای درمانی سرطان
برای بسیاری، واژه «واکسن» یادآور تزریقهای دوران کودکی برای پیشگیری از بیماریهایی مانند سرخک یا فلج اطفال است. با این حال، در درمان سرطان، اصل اساسی کاملاً متفاوت است: واکسن نه پیش از آغاز بیماری، بلکه پس از شروع نبرد تجویز میشود و هدف آن آموزشِ «ارتش دفاعی» بدن است. **شاخص** | **واکسنهای پیشگیرانه رایج** | **واکسنهای اختصاصی (شخصیسازیشده) سرطان**
**زمان تجویز** | پیش از مواجهه با عامل بیماریزا (در افراد سالم) | پس از جراحی و برداشتن تومور (در بیماران مبتلا به سرطان)
**هدف اصلی** | پیشگیری از عفونت اولیه | پیشگیری از عود تومور و از بین بردن میکرومتاستازها
**فرمولاسیون دارویی** | ترکیب استاندارد و تولید انبوه برای عموم جمعیت | فرمولاسیون منحصربهفرد بر اساس DNA خاص تومورِ هر فرد
**نوع آنتیژن هدف** | پروتئینهای ساختاری باکتریها یا ویروسهای بیگانه | نئوآنتیژنهای جهشیافته مشتقشده از سلولهای خودِ بیمار
**پیشینه تاریخی فعالسازی سیستم ایمنی علیه تومورها**
مفهوم بهکارگیری مکانیسمهای دفاعی بدن علیه تومورهای سرطانی به اواخر قرن نوزدهم بازمیگردد. در سال ۱۸۹۱، ویلیام کولی، جراح جوان آمریکایی در نیویورک، با بیماری مبتلا به سارکومِ غیرقابلجراحی مواجه شد که تومور او بهطور غیرمنتظرهای پس از یک عفونت شدید پوستی ناشی از باکتری *استرپتوکوک*، کوچک و تحلیل رفته بود.