۱- زندگینامه و آغاز فعالیت علمی تو یویو
تو یویو در سال ۱۹۳۰ در نینگبو، چین متولد شد. او در دانشکده پزشکی پکن داروسازی خواند و به طور خاص در فارماکولوژی سنتی چینی آموزش دید. برخلاف بسیاری از همکارانش، یویو عمیقاً به ارتباط بین علم مدرن و طب گیاهی باستانی اعتقاد داشت. در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، زمانی که چین با بحران گسترده مالاریا روبرو شد، او به عنوان رئیس یک پروژه ملی برای یافتن راهی جدید برای مبارزه با این بیماری انتخاب شد.
۲- دشواریهای کشف آرتمیسینین از افسنطین شیرین
تو یویو صدها متن پزشکی سنتی را مطالعه کرد و سرانجام به افسنطین شیرین (Artemisia annua) برخورد که برای درمان تب استفاده میشد. استخراج ماده مؤثر کار آسانی نبود؛ بسیاری از روشها ماده مؤثر را از بین میبردند. پس از مطالعه دقیق متن باستانی، او به این نتیجه رسید که باید از روش استخراج در دمای پایین استفاده کند. نتیجه، جداسازی ماده خالصی به نام آرتمیسینین بود. او ابتدا دارو را روی بدن خود آزمایش کرد تا ایمنی آن را اثبات کند. این فداکاری و پشتکار یکی از دلایل موفقیت تاریخی او بود.
3- اثربخشی داروی آرتمیسینین و نقش آن در درمان مالاریا
آرتمیسینین یکی از سریعترین داروها در برابر انگل پلاسمودیوم فالسیپاروم، عامل اصلی مالاریای کشنده، است. این دارو به ویژه در درمان موارد حاد و شدید مالاریا مؤثر است، زیرا تراکم انگل را در خون در عرض چند ساعت به طور قابل توجهی کاهش میدهد. با این حال، استفاده از آرتمیسینین به تنهایی به سرعت منجر به ایجاد مقاومت دارویی شد. به همین دلیل، امروزه این دارو همیشه به صورت ترکیبی و در قالب درمانهای ترکیبی مبتنی بر آرتمیسینین (ACTs) تجویز میشود. این رویکرد نسبت به داروهای قدیمیتر مانند کلروکین یا کینین که مقاومت گستردهای در برابر آنها ایجاد شده است، مزیت عمدهای دارد.
4- مشتقات مصنوعی آرتمیسینین و کاربردهای بالینی آنها
برای افزایش اثربخشی و سهولت استفاده، دانشمندان چندین مشتق نیمه مصنوعی از آرتمیسینین را توسعه دادهاند. آرتسونات یکی از مهمترین آنهاست که محلول در آب است و به صورت داخل وریدی یا خوراکی برای درمان مالاریای شدید استفاده میشود. آرتمتر محلول در چربی است و اغلب با لومفانترین تجویز میشود. دی هیدروآرتمیسینین نیز متابولیت فعال و قویتر این دارو است. این مشتقات امکان استفاده انعطافپذیرتر در شرایط اضطراری و مناطق جغرافیایی مختلف را فراهم کردهاند و اکنون جزو داروهای خط اول در دستورالعملهای سازمان بهداشت جهانی (WHO) هستند.
5- جوایز، میراث علمی و زندگی تو یویو
تو یویو در سال 2015 به خاطر کشف آرتمیسینین، جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را از آن خود کرد و به اولین زن چینی تبدیل شد که در تاریخ جایزه نوبل را دریافت کرده است. او پیش از این جوایز علمی معتبر دیگری مانند جایزه لاسکر را نیز از آن خود کرده بود. میراث او محدود به کشف یک دارو نیست، بلکه الهامبخش نسلی از دانشمندان است که معتقدند ترکیب خرد باستانی و روشهای علمی مدرن میتواند مسیرهای جدیدی را برای درمان بیماریها باز کند. تو یویو هنوز در چین زندگی میکند و با وجود سن بالا، به عنوان یک چهره ملی و نمادی از دانش و پشتکار شناخته میشود. کشف او میلیونها بیمار را در آفریقا و آسیا از مرگ نجات داده است و این دستاورد به عنوان میراثی جاودان در تاریخ پزشکی باقی خواهد ماند.